Kan Elon Musk de torenhoge verwachtingen van SpaceX waarmaken?
Ruimtevaartbedrijf SpaceX gaat volgende week naar de beurs: het kan de grootste beursgang in de geschiedenis worden, zoals het er nu uitziet. En dat niet alleen: oprichter Elon Musk kan er ‘s werelds eerste biljonair mee worden.
Het verhaal
Wie is Elon Musk?
Woensdag 20 mei, kort na het sluiten van de Amerikaanse beurs. Op de website van beurswaakhond SEC verschijnt de prospectus van SpaceX: de bijsluiter waarin het ruimtevaartbedrijf van Elon Musk beleggers alles moet vertellen, de cijfers, de plannen, en alles wat fout kan gaan.
De getallen zijn bijna te groot om te bevatten. SpaceX vraagt een waardering van 1.750 miljard dollar: meer dan Tesla, meer dan de economieën van Nederland en België samen. Genoeg voor de grootste beursgang ooit, en om Musk de eerste biljonair in de geschiedenis te maken. Volgende week, op 12 juni, wordt het aandeel voor het eerst verhandeld.
Een bedrijf dat verlies maakt
Wat kopen beleggers eigenlijk? In het eerste kwartaal boekte SpaceX een nettoverlies dat bijna zo groot was als de omzet. Ruim de helft daarvan komt van xAI, het AI-bedrijf dat Musk in februari aan SpaceX vastplakte. Alleen Starlink, het satellietinternet, verdient geld, lang niet genoeg om dat verlies op te vangen.
Een hoogleraar wijst op het aureool rond Musk: zijn succes straalt af op alles wat hij aanraakt. Een sceptische expert noemt de waardering wiskundig onverdedigbaar, een bekende investeerder vindt haar juist te laag. Allemaal kijken ze naar dezelfde cijfers; hun oordeel komt van de man zelf.
Te veel beloven, te laat leveren
Musks succes is echt. Na drie mislukte lanceringen slaagde de vierde, in september 2008, en kort daarna tekende NASA een miljardencontract. Maar sinds datzelfde jaar tekent zich een patroon af dat techjournalisten samenvatten als te veel beloven en te weinig leveren. In 2016 kondigde hij aan vanaf 2024 mensen naar Mars te sturen; in februari van dit jaar liet hij weten voorlopig liever een stad op de maan te bouwen. De Cybertruck kwam twee jaar te laat, de volledig zelfrijdende Tesla belooft hij sinds 2014.
En dan zijn impulsiviteit. In augustus 2018 twitterde hij dat hij Tesla van de beurs wilde halen en dat de financiering rond was. Dat was niet zo. De SEC klaagde hem aan wegens effectenfraude en sindsdien kijkt een advocaat zijn financiële tweets na. Daarna volgden de te dure overname van Twitter, de verkoop van X aan zijn eigen xAI, en dit jaar de fusie van xAI met SpaceX. Telkens zat dezelfde man aan beide kanten van de tafel.
Wat de advocaten moesten opschrijven
Alles wat critici jarenlang riepen, staat nu zwart op wit, in een document waarin liegen strafbaar is: 38 pagina’s waarschuwingen. Er is geen verzekering op het leven van de man die SpaceX zelf de drijvende kracht noemt. Via aandelen met extra stemrecht controleert Musk 85 procent van de stemmen. En zijn beloning hangt niet aan omzet of winst, maar aan twee missies: een permanente kolonie op Mars en datacenters in de ruimte die meer stroom vragen dan de hele aarde nu verbruikt. Een gewone aandeelhouder heeft daar op afzienbare termijn niets aan.
Toch staan beleggers in de rij, tot en met pensioenfondsen waarin ook Nederlanders indirect zitten. Een hoogleraar financiën zegt in de Los Angeles Times dat veel analisten al hebben besloten te kopen, niet omdat ze willen, maar omdat ze het zich niet kunnen veroorloven om er niet in te zitten.
In de aflevering hoor je het aftellen bij die vierde lancering, Musk zelf over Starlink en over Mars, en het nieuws over de tweet die hem tientallen miljoenen dollars kostte. Uit angst om de boot te missen? Of omdat SpaceX daadwerkelijk iets groots teweeg gaat brengen?
