Hoe speciaal gezant Steve Witkoff vooral zélf beter wordt van vredesonderhandelingen
Witkoff wordt door Trump naar de grootste en gevaarlijkste conflicten in de wereld gestuurd: Iran, Oekraïne en Gaza. Zonder enige diplomatieke of geopolitieke ervaring moet hij complexe onderhandelingen voeren. Het heeft geleid tot een reeks opvallende incidenten die Witkoff zijn onervarenheid onderstrepen.
Het verhaal
Wie is Steve Witkoff?
Afgelopen weekend, begin mei, publiceerde The New York Times Magazine een artikel over Steve Witkoff, de speciaal gezant van Donald Trump. De strekking: de man die namens Amerika over vrede onderhandelt in Gaza, Oekraïne en Iran, heeft een familie die in diezelfde landen geld verdient. Volgens Forbes is zijn vermogen sinds zijn benoeming met 15 procent gegroeid, naar meer dan 2 miljard dollar.
Witkoff werd in januari 2025 speciaal gezant voor het Midden-Oosten; zijn portefeuille groeide uit tot drie van de gevaarlijkste conflicten ter wereld. Hij volgde geen diplomatieke opleiding, spreekt geen Arabisch, Hebreeuws, Russisch of Farsi en onderhandelde nooit eerder een vredesakkoord. Zijn belangrijkste kwalificatie: hij is bevriend met de president.
Een broodje ham in 1986
Die vriendschap begint ’s nachts in een delicatessenzaak op Madison Avenue. Witkoff is een jonge vastgoedadvocaat die tot laat heeft doorgewerkt voor zijn cliënt Donald Trump. Trump wil een broodje ham en kaas, maar heeft geen contant geld. Witkoff betaalt.
Witkoff begint in 1997 een eigen vastgoedbedrijf en wordt rijk met luxe flatgebouwen in Manhattan. In 2011 sterft Witkoffs jongste zoon aan een overdosis opioïden. Trump belt, komt langs, stuurt mensen om te helpen. Een schuld die je niet aflost met geld. In november 2024 belt de pas verkozen president zijn golfvriend. Steve, zou hij gezegd hebben, ik wil dat jij het Midden-Oosten doet.
Zonder tolk naar het Kremlin
Wat Witkoff heeft en eerdere gezanten als Kissinger niet hadden: hij kan de president op elk moment bellen, en die neemt op. Wie met Witkoff spreekt, spreekt met Trump. Dat is zijn sterkste kaart.
Maar zijn onervarenheid maakt hem kwetsbaar. Bij zijn eerste bezoek aan het Kremlin, begin 2025, neemt hij geen eigen tolk mee en gebruikt hij die van de Russen. In Oman maakt hij bij de Iran-gesprekken geen aantekeningen. Hij verwart de Golf van Hormuz met de Golf van Oman. Een voormalige Trump-functionaris noemt hem in The New York Times “een onbeholpen idioot”. In oktober 2025 publiceert Bloomberg een gelekt telefoongesprek waarin Witkoff een hoge adviseur van Poetin coacht: welke woorden hij moet gebruiken om het Russische vredesplan aan Trump te verkopen.
Vanuit Witkoffs perspectief is dat niet gek, in de vastgoedwereld sluit je deals door je in de tegenpartij te verplaatsen. Alleen, bij vastgoed verlies je geld als het misgaat, bij diplomatie mensenlevens.
Zaken met de tegenpartij
Zijn zoon runt met zoons van Trump een cryptobedrijf en sloot in januari een deal met Pakistan; maanden later zat zijn vader met dezelfde mensen aan tafel over Iran. Een investeringsmaatschappij met een bondgenoot van de regering aan het hoofd stak 100 miljoen dollar in een fonds van het familiebedrijf. Witkoff zegt de dagelijkse leiding te hebben overgedragen aan een andere zoon en zijn vermogen in een trust te hebben geplaatst.
Een Amerikaanse denktank noemt het transactionele diplomatie op ongekende schaal. Dat is groter dan één man. Bondgenoten in Europa herijken hun vertrouwen, Rusland en China kijken toe en leren, en andere staatsleiders concluderen dat de weg naar Washington niet meer via ambassades loopt, maar via de juiste persoonlijke relatie.
In de aflevering hoor je Witkoff zelf over het broodje en over de vriend die er was toen hij zijn zoon verloor, het nieuws over het gelekte gesprek, en de balans tussen het Gaza-akkoord dat hij mede sloot en de blunders die hem volgens critici diskwalificeren. Hoe lang houdt dit stand?
