Waarom zwijgt de premier die zich naar de macht rapte?

Woensdag 26 augustus, 8.37 uur, de bergen van Nepal. Bij het dorp Syabrubesi stort een gletsjer in. IJs en gesteente blokkeren de rivier; binnen minuten bezwijkt die dam. Beneden in het dal noteert een meetstation om 8.40 uur nog een normale waterstand. Om 8.50 uur valt het uit. De vloedgolf veegt dorpen van de kaart en sleurt bruggen en wegen mee. De teller staat op ruim 1.300 doden en duizenden vermisten: de dodelijkste natuurramp sinds de aardbeving van 2015.

Het land wacht op een leider die hardop zegt: dit is er gebeurd, en dit gaan we eraan doen. Dat teken komt niet.

Een bezoek zonder woorden

Een dag na de ramp stapt premier Balendra Shah uit in een getroffen dorp, in zijn vaste tenue: pak, T-shirt, zwarte zonnebril, witte sneakers. Hij bekijkt het puin, laat zich fotograferen en zegt niets. Dagen later plaatst hij één bericht op Facebook: “Er bestaat geen groter verdriet dan het verliezen van dierbaren, huis en bestaan.”

Pas als het parlement hem op 2 september tot verantwoording dwingt, spreekt hij. Zijn verweer is een cijfer: ongeveer 1,1 miljoen sms’jes en telefoontjes, verstuurd een half uur voordat het water kwam. Onafhankelijk bevestigd is dat niet. De ramp lag “buiten elke voorspelling”, zegt hij. Wél vast staat: tussen de instorting en de waarschuwing zaten 38 minuten.

De stem van de straat

Dat zwijgen wringt, omdat Shah zijn hele publieke leven bouwde op hardop zeggen wat anderen niet durfden, eerst als rapper. Alle politici zijn dieven, schreef hij aan zijn miljoenen volgers, de oude en de nieuwe. In 2022 werd hij als eerste onafhankelijke kandidaat ooit burgemeester van Kathmandu. Toen de wegendienst een ringweg na jaren van plannen nog niet had verbreed, liet hij elke dag een vrachtwagen zand voor de ingang kiepen.

In september 2025, deze week een jaar geleden, gingen jonge Nepalezen de straat op tegen corruptie; de politie schoot tientallen demonstranten dood. Shah koos hun kant en noemde de zittende premier een terrorist. Binnen dagen viel die. In maart daagde hij de afgezette premier uit in diens eigen district, won, en werd beëdigd. Zijn eerste boodschap als premier sprak hij niet uit. Hij rapte hem. Het was zijn laatste luide moment.

Stilte als bestuursstijl

Sindsdien bestuurt hij per noodverordening. Buitenlandse gezanten worden niet ontvangen, journalisten komen overheidsgebouwen niet in. Toen in juli een jonge motortaxichauffeur na een conflict over een parkeerboete uit wanhoop een eind aan zijn leven maakte, bleef het stil; als burgemeester noemde hij zo’n drama nog het extreme falen van de staat. In juni zei hij: zijn regering zit op een snelweg, en op een snelweg rem je niet.

Zwijgen is niet hetzelfde als niets doen. Zijn regering loste in stilte een slepende bankenkwestie op en vergoedde de gezinnen van omgekomen demonstranten. Een gezaghebbend opinieblad prijst het bezoek van de bewindslieden, zeker vergeleken met 2015. Maar zelfs een parlementslid van zijn eigen partij sprak na een bezoek aan het rampgebied van extreme hulpeloosheid.

Hier wordt het groter dan één premier. Een generatie ging de straat op omdat het oude systeem niets voor haar deed, betaalde met doden, en won. Haar winnaar spreekt zijn land niet toe. In de aflevering hoor je Shah zelf in het parlement en het parlementslid uit zijn eigen partij. Wat houdt een generatie over aan een opstand, als haar winnaar gaat besturen zoals de mensen die hij verving?

Denk je aan zelfdoding? Praat erover met 113 Zelfmoordpreventie: bel 113 of 0800-0113, of chat op 113.nl.