Hoe ex-bankier Alice Weidel de AfD groot maakte

Maandagochtend 7 september, Berlijn. Een dag eerder heeft de AfD in Saksen-Anhalt de grootste overwinning uit haar geschiedenis geboekt bij een deelstaatverkiezing. Nu zit de partijtop voor de blauwe wand van de Bundespressekonferenz, en een journalist leest voor uit het eigen verkiezingsprogramma: een intact gezin van moeder, vader en kinderen is aantoonbaar de beste voorwaarde voor een goede ontwikkeling van het kind.

Dan komt zijn vraag. Waarom zou de covoorzitter van deze partij, die met haar vrouw in Zwitserland twee kinderen opvoedt, haar kinderen dat niet kunnen bieden?

Die covoorzitter is Alice Weidel. En die ene vraag raakt aan alles wat haar zo tegenstrijdig maakt.

De keurige econome

Weidel is econoom en oud-bankier bij Goldman Sachs. Ze leerde Chinees en promoveerde op het Chinese pensioenstelsel. Witte blouse, vaak parels, een lage knot. Zelf noemt ze haar partij conservatief-liberaal. Een groot Duits weekblad schrijft dat juist haar talloze tv-optredens de normalisering van de AfD hebben versneld. Op TikTok draait het AfD-universum voor bijna de helft om haar.

Eén woord: remigratie

Maar de partij die zij leidt, draait om één woord: remigratie. Het programma spreekt over mensen zonder verblijfsrecht, en over het intrekken van naturalisaties tot tien jaar na dato. Volgens critici raakt dat ook Duitse staatsburgers met een migratieachtergrond; de partij ontkent dat. Bepaalde afdelingen, waaronder die van Saksen-Anhalt, zijn door de binnenlandse veiligheidsdienst als ‘bewezen rechts-extremistisch’ aangemerkt. Voor de landelijke partij loopt die procedure nog bij de rechter in Keulen.

Op 9 september, in de Bondsdag, laat bondskanselier Friedrich Merz alle diplomatie varen. Remigratie, zegt hij, is niets anders dan etnische zuivering naar huidskleur en herkomst. De AfD-fractie kondigt daarop aangifte aan tegen de bondskanselier.

Gematigd voor de camera, scherp in de zaal

Hoe past de keurige econome bij die partij? Charisma is het niet: een Duitse partijenonderzoeker zegt dat ze voortdurend moeite moet doen om instemming te krijgen. Voor de camera is ze gematigd, in de zaal slaat ze een veel scherpere toon aan, schrijft een Duitse zakenkrant. En de radicale vleugel in het oosten, die het partijbestuur in 2017 met Weidel als een van de drijvende krachten nog uit de partij probeerde te zetten, levert nu de overwinningen. In de aanloop naar de verkiezingen van 2025 noemde ze die poging een vergissing.

In 2017 zei ze nog ronduit dat niemand met de AfD wilde regeren. Inmiddels is haar partij in de peilingen de grootste van het land, en ligt in Saksen-Anhalt de eerste deelstaatregering binnen bereik. Aanstaande zondag stemmen Mecklenburg-Vorpommern en Berlijn.

In de nieuwe aflevering van High Profile hoor je wat er aan die tafel in Berlijn gebeurde toen de gezinsvraag viel. En je hoort hoe Weidel negen jaar geleden al hardop een plan formuleerde om de AfD aanvaardbaar te maken, compleet met een jaartal. Wat is haar kracht, en wat heeft die gekost?