De zaak-Patrick Bruel: hoe Frankrijk worstelt met seksueel geweld
De Franse zanger Patrick Bruel was decennialang één van de meest geliefde personen van het land. Maar dat beeld is nog maar weinig over, sinds hij vorige maand in staat van beschuldiging is gesteld voor verkrachting, aanranding en seksuele intimidatie.
Het verhaal
Wie is Patrick Bruel?
Woensdagavond 10 juni rijdt een motor de parkeerplaats af van een gerechtsgebouw in een voorstad van Parijs. De man met de geblindeerde helm wordt opgewacht door fotografen en zegt niets. Twee dagen lang is hij verhoord door vier onderzoeksrechters. Het is Patrick Bruel: chansonnier, acteur, pokerkampioen, voor een generatie Fransen een grote broer, in Nederland bekend van Casser la voix. Die avond is hij in staat van beschuldiging gesteld voor verkrachting, poging tot verkrachting, aanranding en seksuele intimidatie, in vier dossiers.
Het begon op 18 maart, toen onderzoeksplatform Mediapart na acht jaar onderzoek de verhalen van acht vrouwen publiceerde, onder wie een minderjarige ten tijde van de vermeende feiten. Binnen vier weken stond de teller op 30 vrouwen, met meldingen die drie decennia beslaan. Bruel ontkent alles. Nooit heb ik een vrouw gedwongen, schreef hij in mei op Instagram. Zijn advocaten benadrukken dat niets in het dossier vaststaat en dat het vermoeden van onschuld geldt. Hij is niet veroordeeld.
De grote broer van Frankrijk
Om te begrijpen hoe groot deze zaak is, moet je weten hoe groot Bruel was. Geboren in Frans-Algerije, opgegroeid in een Parijse buitenwijk, in 1989 doorgebroken met het album Alors regarde. Wat volgde kreeg een eigen naam: Bruelmania. Uitverkochte zalen, bestormde hotels, tienermeisjes die hun telefoonnummer op zijn huid schreven. Hij weigerde op te treden in steden van het Front National en bouwde een imago van morele integriteit.
Maar er was altijd een tweede gezicht: Bruel als verleider, een rol die paste bij een cultuur waarin de grens tussen verleiden en dwingen bewust vaag werd gehouden. Volgens de journaliste die het onderzoek publiceerde, circuleerde op Franse redacties al jaren een waarschuwing: kom nooit alleen met hem te zitten. Publiekelijk gebeurde er niets mee. In 2019 meldden masseuses uit luxehotels zich met klachten over grensoverschrijdend gedrag. In 2020 werden de onderzoeken geseponeerd wegens onvoldoende bewijs.
Drie miljoen onbehandelde aanklachten
Geen uitzondering in Frankrijk. In dezelfde weken bood de minister van Justitie op televisie excuses aan aan de familie van Lyhanna, een elfjarig meisje dat was verkracht en vermoord door een man tegen wie al meerdere aangiften wegens seksueel geweld tegen minderjarigen liepen. Hij was nooit aangehouden. De minister noemde een getal: 3 miljoen aanklachten liggen onbehandeld bij politie en justitie. Tienduizenden Fransen gingen de straat op. Volgens een schatting van Amnesty International leidt maar 6 procent van de verkrachtingsaangiften tot een veroordeling. De voorzitter van de belangrijkste Franse vrouwenrechtenorganisatie zegt dat slachtoffers nu minder kans hebben hun verkrachter veroordeeld te zien dan vóór MeToo.
Toch is er iets in beweging. Gisèle Pelicot, die haar man en tientallen medeverdachten in een openbaar proces liet berechten, sprak de zin die de wereld over ging: de schaamte moet van kamp wisselen. In november nam Frankrijk een wet aan die het ontbreken van instemming expliciet in de definitie van verkrachting opneemt. Op papier een aardverschuiving. Maar het Hof van Cassatie oordeelde op 1 juli dat de wet niet met terugwerkende kracht geldt. Alle dossiers in de zaak-Bruel vallen erbuiten.
In de aflevering hoor je de gillende fans van de Bruelmania, een psychiater over waarom vrouwen soms tientallen jaren zwijgen, en de advocate van een aanklaagster die vraagt hoeveel vrouwen er nodig zijn voordat justitie een beroemdheid durft aan te klagen. Bruels najaarstournee staat nog in de agenda. Is er een structurele verandering mogelijk die vrouwen voortaan beschermt?
