Hoe minister Ben-Gvir zichzelf én Israël in het nauw drijft
Met het vernederen van pro-Palestijnse activisten heeft de Israëlische minister Itamar Ben-Gvir een politieke én diplomatieke storm ontketend. De activisten, onder wie ook Nederlanders, waren vorige week per schip onderweg naar Gaza, om daar hulpgoederen af te leveren.
Het verhaal
Wie is Itamar Ben-Gvir?
Dinsdagavond 19 mei, de havenstad Ashdod. Op een betonnen vloer knielen tientallen mensen, voorhoofd op de grond, handen met plastic strips op de rug gebonden. Onder hen 6 Nederlanders, onder wie een presentator van BNNVARA. Een dag eerder voeren ze nog bij Cyprus, met meel en babymelk voor Gaza aan boord. Tussen de gevangenen loopt een man met een Israëlische vlag. Hij glimlacht, filmt zichzelf, houdt zijn telefoon boven hun hoofden en roept: “Welkom in Israël, wij zijn de baas hier.” Hij zet de video online.
De man is Itamar Ben-Gvir, minister van Nationale Veiligheid. Binnen een dag ontbieden 11 landen de Israëlische ambassadeur. De Italiaanse premier eist excuses, de Amerikaanse ambassadeur noemt het gedrag verachtelijk. Het Nederlandse kabinet besluit tot wat het maandenlang niet aandurfde: een voorstel voor een handelsverbod op producten uit illegale nederzettingen. Netanyahu neemt publiekelijk afstand; zijn minister van Buitenlandse Zaken schrijft dat Ben-Gvir niet het gezicht van Israël is. Ben-Gvir zelf biedt geen excuses aan. Israël, laat hij weten, is gestopt een doetje te zijn.
Geweigerd door het leger
De activisten voeren met een konvooi van tientallen schepen uit Turkije om de zeeblokkade van Gaza te doorbreken; de marine onderschepte hen in internationale wateren. In Ashdod volgde volgens een mensenrechtenorganisatie systematisch misbruik: rubberen kogels, tasers, uren in dwanghoudingen, later beschuldigingen van seksueel geweld. Het gevangeniswezen valt onder Ben-Gvir. Hij kwam niet om de orde te handhaven, maar om te filmen.
Wie zijn achtergrond kent, is niet verbaasd. Ben-Gvir groeide op bij Jeruzalem, in een gezin dat soms Labor stemde. Als tiener, tijdens de Eerste Intifada, radicaliseerde hij. Op zijn veertiende sloot hij zich aan bij Kach, een beweging die de uitzetting van alle Palestijnen eist. Nadat Kach-lid Baruch Goldstein in Hebron biddende moslims doodschoot, bestempelde Israël de beweging als terroristisch. Bij Ben-Gvir thuis hing jarenlang een ingelijst portret van Goldstein. Op zijn achttiende weigerde het leger hem, bijna ongekend in Israël. Hij werd advocaat van Joodse Israëli’s die werden beschuldigd van geweld tegen Palestijnen, en werd zelf 8 keer veroordeeld, onder meer voor steun aan een terreurorganisatie.
Het Cadillac-embleem
In oktober 1995 verschijnt hij op televisie met een embleem dat hij van de dienstauto van premier Rabin heeft gerukt: zoals we bij dit embleem kwamen, kunnen we ook bij Rabin komen. Drie weken later wordt Rabin vermoord door een andere extremist. Ben-Gvir wordt geen paria, maar een gezicht: de provocateur die nieuwsredacties bellen. En terwijl Israël naar rechts schuift, schuift het naar hem toe. In 2022 wordt hij minister, met de politie en de gevangenissen onder zich. Hij deelt wapens uit in gemengde steden en ontkurkt champagne in de Knesset als de doodstraf voor terroristen wordt aangenomen. Westerse bondgenoten legden hem vorig jaar al sancties op.
Groter dan één minister
The Guardian schrijft dat de behandeling op de kade voor Palestijnse gevangenen niet uitzonderlijk is. Uitzonderlijk was dat er Europeanen met camera’s tussen zaten. Rapporten over martelpraktijken lagen er al. Pas toen een Nederlandse presentator geboeid op een Israëlische kade lag, bewoog Den Haag.
In de aflevering hoor je het Cadillac-moment, de bruiloft waar gasten met messen in een foto van een verbrand peutertje staken terwijl Ben-Gvir glimlachend toekeek, en hoe het corruptieproces van Netanyahu hem aan zijn ministerspost hielp. Hoe komt zo’n man aan de macht, en waarom zet hij in zijn eentje de relatie tussen Israël en Europa op scherp?
