Naar de inhoud

Zoeken

Veelgezocht

Snel naar
High Profile

Hoe ex-bankier Alice Weidel de AfD groot maakte

Begin september boekte de AfD in de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt haar grootste overwinning ooit bij een deelstaatverkiezing. Het landelijke gezicht van die opmars is Alice Weidel: covoorzitter van de partij, econoom en oud-bankier bij Goldman Sachs, die met haar vrouw in Zwitserland twee zoons opvoedt.

Luister op Spotify Apple Podcasts

Transcriptie

De aflevering zwart op wit.

Maandagochtend 7 september, Berlijn. Een dag eerder heeft de AfD in Saksen-Anhalt de grootste overwinning uit haar geschiedenis geboekt bij een deelstaatverkiezing. Nu zit de partijtop voor de blauwe wand van de Bundespressekonferenz, en een journalist leest voor uit het eigen verkiezingsprogramma: een intact gezin van moeder, vader en kinderen is aantoonbaar de beste voorwaarde voor een goede ontwikkeling van het kind.

Dan komt zijn vraag. Waarom zou de covoorzitter van deze partij, die met haar vrouw in Zwitserland twee kinderen opvoedt, haar kinderen dat niet kunnen bieden?

Die covoorzitter is Alice Weidel. En die ene vraag raakt aan alles wat haar zo tegenstrijdig maakt.

De keurige econome

Weidel is econoom en oud-bankier bij Goldman Sachs. Ze leerde Chinees en promoveerde op het Chinese pensioenstelsel. Witte blouse, vaak parels, een lage knot. Zelf noemt ze haar partij conservatief-liberaal. Een groot Duits weekblad schrijft dat juist haar talloze tv-optredens de normalisering van de AfD hebben versneld. Op TikTok draait het AfD-universum voor bijna de helft om haar.

Eén woord: remigratie

Maar de partij die zij leidt, draait om één woord: remigratie. Het programma spreekt over mensen zonder verblijfsrecht, en over het intrekken van naturalisaties tot tien jaar na dato. Volgens critici raakt dat ook Duitse staatsburgers met een migratieachtergrond; de partij ontkent dat. Bepaalde afdelingen, waaronder die van Saksen-Anhalt, zijn door de binnenlandse veiligheidsdienst als ‘bewezen rechts-extremistisch’ aangemerkt. Voor de landelijke partij loopt die procedure nog bij de rechter in Keulen.

Op 9 september, in de Bondsdag, laat bondskanselier Friedrich Merz alle diplomatie varen. Remigratie, zegt hij, is niets anders dan etnische zuivering naar huidskleur en herkomst. De AfD-fractie kondigt daarop aangifte aan tegen de bondskanselier.

Gematigd voor de camera, scherp in de zaal

Hoe past de keurige econome bij die partij? Charisma is het niet: een Duitse partijenonderzoeker zegt dat ze voortdurend moeite moet doen om instemming te krijgen. Voor de camera is ze gematigd, in de zaal slaat ze een veel scherpere toon aan, schrijft een Duitse zakenkrant. En de radicale vleugel in het oosten, die het partijbestuur in 2017 met Weidel als een van de drijvende krachten nog uit de partij probeerde te zetten, levert nu de overwinningen. In de aanloop naar de verkiezingen van 2025 noemde ze die poging een vergissing.

In 2017 zei ze nog ronduit dat niemand met de AfD wilde regeren. Inmiddels is haar partij in de peilingen de grootste van het land, en ligt in Saksen-Anhalt de eerste deelstaatregering binnen bereik. Aanstaande zondag stemmen Mecklenburg-Vorpommern en Berlijn.

In de nieuwe aflevering van High Profile hoor je wat er aan die tafel in Berlijn gebeurde toen de gezinsvraag viel. En je hoort hoe Weidel negen jaar geleden al hardop een plan formuleerde om de AfD aanvaardbaar te maken, compleet met een jaartal. Wat is haar kracht, en wat heeft die gekost?

Verantwoording Waarom deze persoon, welke bronnen we gebruikten en wat we niet konden vaststellen.

Deze aflevering gaat over de leider van een partij waarvan de meeste Nederlanders de naam kennen, maar het verhaal niet. Dat stelt eisen aan de zorgvuldigheid: over de AfD wordt snel en stellig geoordeeld, en een deel van de bronnen is Duitstalig of zit achter een betaalmuur. Hieronder staat wat we hebben gebruikt, wat we hebben nagetrokken, wat we níét zeker weten, en welke keuzes we onderweg hebben gemaakt.

Waarom deze persoon

Op 6 september 2026 won de AfD in Saksen-Anhalt ruim 43 procent van de stemmen: haar grootste overwinning ooit bij een deelstaatverkiezing. Voor het eerst ligt een regering in een Duitse deelstaat binnen bereik; de partij komt drie zetels tekort voor een meerderheid. Twee weken later, op 20 september, stemmen Mecklenburg-Vorpommern en Berlijn, en landelijk is de AfD in de peilingen de grootste partij.

Die verkiezing won Alice Weidel niet zelf. De lijsttrekker in Saksen-Anhalt was Ulrich Siegmund, en de kiezers daar kozen vooral de partij. Maar Weidel is al jaren het landelijke gezicht van die opmars. Wie wil begrijpen waarom een partij die door de binnenlandse veiligheidsdienst wordt gevolgd, in delen van Duitsland de grootste is geworden, komt bij haar uit: een econoom en oud-bankier, die de AfD in 2017 al voorspelde dat niemand met haar wilde regeren, en die er een plan bij had.

De vraag van deze aflevering is daarom niet wie Alice Weidel privé is, maar hoe zij van de AfD zo’n succes heeft gemaakt, en wat haar kracht is.

Wie is wie

In de aflevering worden de meeste mensen met hun rol aangeduid in plaats van met hun naam: een luisteraar onthoudt maar een handvol namen, en die plekken zijn voor de mensen om wie het verhaal draait. Hieronder de volledige koppeling.

Bij naam genoemd

  • Alice Weidel — covoorzitter van de AfD en fractievoorzitter in de Bondsdag.
  • Ulrich Siegmund — lijsttrekker en fractievoorzitter van de AfD in Saksen-Anhalt.
  • Björn Höcke — “de vleugelleider”. Partij- en fractieleider in Thüringen, boegbeeld van de radicale vleugel.
  • Friedrich Merz — bondskanselier (CDU).
  • Angela Merkel — bondskanselier van 2005 tot 2021 (CDU).
  • Elon Musk — ondernemer; voerde in januari 2025 een livegesprek met Weidel op X.

Met hun rol aangeduid

  • Tino Chrupalla — “haar covoorzitter”.
  • Bernd Lucke — “een hoogleraar economie”, “de oprichter”. Initiatiefnemer van de AfD in 2013, vertrok in juli 2015.
  • Frauke Petry — “zijn opvolgster”. Partijvoorzitter na Lucke, vertrok in september 2017.
  • Alexander Gauland — “een vroegere fractievoorzitter”. Noemde de nazitijd op 2 juni 2018 een “Vogelschiss”.
  • James (Jim) Dilworth — “haar toenmalige baas”. Oud-leidinggevende in de financiële sector, geciteerd in de Financial Times.
  • Wolfgang Schäuble — “de voorzitter van de Bondsdag”. Riep Weidel op 16 mei 2018 tot de orde.
  • Peter Neumann — “een extremismedeskundige”. Noemde haar rede in Riesa “Radikalisierung pur”.
  • Benjamin Höhne — “een Duitse partijenonderzoeker”. Onderzoekt de AfD en vrouwen in radicaal-rechtse partijen (Focus).
  • Kay Gottschalk — “een partijgenoot”. AfD-Bondsdaglid; noemde Weidel “perfect” om vrouwelijke kiezers te bereiken (Financial Times).
  • Stefan Möller — “een vertrouweling van diezelfde vleugelleider”. Vicevoorzitter sinds het partijcongres in Erfurt, juli 2026.
  • Wolfgang Schroeder — “een politicoloog”. Noemde Weidel in Fortune de “uncrowned queen” van de AfD.
  • Marja Verburg — “een Nederlandse Duitsland-watcher”. Historica, over Weidel in Big Five van BNR, 10 april 2026.

Media die niet bij naam worden genoemd

  • “een krant publiceert een e-mail” — Welt am Sonntag, september 2017.
  • “een groot Duits weekblad” — Der Spiegel, 28 februari 2025.
  • “een Duitse zakenkrant” — Handelsblatt, 21 februari 2025.
  • De cijfers over TikTok komen uit Die Zeit, 20 februari 2025.

Bewust niet bij naam genoemd: Weidels partner en kinderen, de buurman uit haar vroegere woonplaats, de kiezer die in de ARD-Wahlarena haar vraag stelde, en de journalist op de persconferentie. Het zijn privépersonen, of hun naam voegt niets toe.

De bronnen

De aflevering steunt op ruim vijftig bronnen. Het zwaartepunt ligt bij Duitse en Zwitserse media, omdat die het dichtst bij het onderwerp staan, aangevuld met internationale en Nederlandse journalistiek en met primaire documenten: de Bondsdagverslagen, de verkiezingsprogramma’s van de AfD en de peilingen van Infratest dimap en Forschungsgruppe Wahlen.

Tien artikelen zaten achter een betaalmuur. Die zijn door de redactie zelf aangeleverd en integraal gelezen, dus niet op basis van een samenvatting gebruikt; ze staan hieronder als eerste groep.

Volledige bronnenlijst

Achter een betaalmuur, aangeleverd door de redactie

Duitse en Zwitserse media

Internationale media

Nederlandse media

Officiële documenten en peilingen

Audiovisuele bronnen

De aflevering bevat dertien fragmenten, allemaal uit opnames van de omroep of het parlement zelf. Elke passage is tegen de audio gecontroleerd: de tijdcodes zijn gemeten op de gesproken woorden, niet overgenomen uit een automatisch transcript.

  • Weidel na de uitslag in Maagdenburg, phoenix, 6-9-2026 — YouTube, 00:05:00–00:05:08
  • Weidel in het ZDF-Sommerinterview, ZDFheute, 23-8-2026 — YouTube, 00:01:21–00:01:30
  • Weidel na haar verkiezing tot lijsttrekker in Keulen, phoenix, 23-4-2017 — YouTube, 00:01:21–00:01:26 en 00:02:09–00:02:16
  • De “Kopftuchmädchen”-rede en de ordemaatregel, Deutscher Bundestag, 16-5-2018 — YouTube, 00:07:38–00:07:52 en 00:11:11–00:11:18
  • Weidel op het partijcongres in Riesa, phoenix, 11-1-2025 — YouTube, 00:07:11–00:07:20
  • Weidel in de ARD-Wahlarena, tagesschau, 17-2-2025 — YouTube, 03:03:20–03:03:37
  • Weidels reactie op de uitslag van de Bondsdagverkiezing, tagesschau, 23-2-2025 — YouTube, 00:00:45–00:00:55 en 00:03:37–00:03:46
  • Weidel op het partijcongres in Erfurt, phoenix, 4-7-2026 — YouTube, 00:06:42–00:06:49
  • Siegmund en Weidel op de persconferentie na de verkiezing, phoenix, 7-9-2026 — YouTube, 00:57:25–00:57:45 en 00:58:48–00:59:04
  • De generale debatten in de Bondsdag, ZDFheute, 9-9-2026 — YouTube: Weidel 00:05:59–00:06:10, Merz in zijn antwoord 00:31:15–00:31:34, Merz over “remigratie” 00:47:40–00:48:04

Vier fragmenten kwamen eerst van het verkeerde kanaal. Het ZDF-interview, de persconferentie, de Wahlarena en de Bondsdagrede bleken afkomstig van een reactiestream met commentaar, een doorgeplaatste kopie of een privékanaal. De inhoud klopte, maar de herkomst was niet goed genoeg; alle vier zijn vervangen door de opname van ZDF, phoenix of tagesschau zelf.

Wat we hebben geverifieerd en wat niet

Het script is twee keer volledig gefactcheckt: negentig beweringen in de eerste ronde, 87 in de versie die de eindredactie had herschreven. Elke bewering is getoetst aan de eigen feitenbasis en het onderzoeksdossier, daarna aan transcripten en aanvullend onderzoek.

Wat we onderweg hebben gecorrigeerd.

  • Een eerdere versie stelde dat Weidel na de mislukte royementspoging van 2017 “voor altijd” zweeg over Björn Höcke. Onjuist: in de aanloop naar de verkiezing van 2025 noemde ze het royementsverzoek een vergissing en prees ze Höcke als een uitstekend politicus die minister zou kunnen worden. De passage is herschreven.
  • De datum “medio november” voor een nieuw voorstel voor een partijverbod was niet te bevestigen. De aflevering zegt nu dat er opnieuw over een verbod wordt gesproken, en dat de Duitse grondwet dat instrument kent maar twee keer heeft gebruikt, in de jaren vijftig.
  • Een automatisch transcript maakte van Siegmunds “in einem Heim” (in een tehuis) “in meinem Heim”. Dat verandert de betekenis; controle tegen de opname bevestigde wat de Tagesspiegel schreef.
  • De tijdsaanduiding “vorige week” klopte niet met de uitzenddatum en is vervangen door concrete data.
  • De oprichters van de AfD waren niet allemaal economen en vertrokken niet allemaal in 2015. De aflevering spreekt nu van een groep academici en publicisten rond een hoogleraar economie, en van het vertrek van die oprichter.
  • In zeven fragmenten viel de uitspraak niet helemaal binnen het venster uit het script; dat is na controle tegen de audio rechtgezet.
  • Een vergelijkingsversie van het script, gemaakt met een ander hulpmiddel, bevatte beeldende details die in geen enkele bron stonden: een lijsttrekker op de schouders, een exact tijdstip, gele letters op een naambordje. Die zijn niet overgenomen. Waar de aflevering een scène beschrijft, staat elk detail in een artikel of een opname.

Wat niet vaststaat.

  • De e-mail uit 2013. Een krant publiceerde in 2017 een racistische e-mail, verstuurd vanaf Weidels privéadres en ondertekend met haar bijnaam. Weidel noemde de mail eerst een vervalsing en liet die claim na publicatie van een screenshot vallen; dat zij de afzender is, heeft ze nooit erkend. Zo staat het ook in de aflevering.
  • De reikwijdte van “remigratie”. Volgens critici, onder wie bondskanselier Merz, gaat het plan ook om Duitse staatsburgers met een migratieachtergrond. De partij ontkent dat. De aflevering geeft beide weer en kiest geen kant.
  • Het label “bewezen rechts-extremistisch”. Dat geldt voor bepaalde afdelingen, waaronder die in Saksen-Anhalt. Voor de landelijke partij heeft een rechter in Keulen de kwalificatie voorlopig geschorst; de bodemprocedure loopt nog. De aflevering gebruikt het label daarom alleen voor de afdelingen.
  • De verkiezingen van 20 september en de regeringsvorming in Saksen-Anhalt. Bij het maken van de aflevering waren er alleen peilingen. De aflevering noemt ze als rangorde, niet als uitkomst.
  • “De ruil”. Dat Weidel de partij aanvaardbaar maakt en de radicale vleugel de stemmen levert, is onze duiding van wat analisten en de feiten laten zien. Zo wordt het in de aflevering ook gebracht: “je zou het een ruil kunnen noemen”.

Redactionele keuzes

Het hart van de aflevering is haar kracht, niet het contrast. De eerste scriptversies draaiden om de tegenstelling tussen Weidels privéleven en het gezinsbeeld van haar partij. De eindredactie koos anders: een luisteraar moet begrijpen hoe zij van de AfD zo’n succes maakte. Het persoonlijke contrast komt daarom twee keer voor, aan het begin en in de climax, en een eigen deel gaat over wat analisten haar kracht noemen.

Eerst de partij, dan de persoon. Wie de AfD niet kent, kan Weidel niet plaatsen. Vóór de biografie legt de aflevering daarom uit wat voor partij er in Saksen-Anhalt won: begonnen als eurokritische partij van hoogleraren, veranderd na de vluchtelingencrisis van 2015, en hoe de binnenlandse veiligheidsdienst haar nu beoordeelt.

Het privéleven blijft klein, en zonder namen. Dat Weidel met haar vrouw in Zwitserland twee zoons opvoedt, staat in de aflevering, omdat de vraag op de persconferentie daarover ging. Namen van haar partner en kinderen, adressen en woonplaatsen noemen we niet; ze zijn gedocumenteerd, maar niet relevant voor het verhaal.

Haar grootvader blijft buiten de aflevering. Uit onderzoek van Welt am Sonntag (november 2024) blijkt dat Weidels grootvader lid was van de NSDAP en de SS en als militair rechter werkte. Dat is gedocumenteerd. De redactie heeft besloten het niet te gebruiken: het zegt niets over Weidels eigen politieke keuzes, en het wekt de suggestie van een erfelijke schuld.

Kleinere affaires zijn weggelaten. De beschuldiging uit 2017 dat Weidel een asielzoekster zwart liet werken (door haar advocaat ontkend), een affaire rond Zwitserse partijdonaties, een Bondsdagdebat over kinderbijslag en de discussie over haar woonplaats zijn onderzocht en gedocumenteerd, maar voegden niets toe aan de vraag waar de aflevering over gaat.

De nuance over de overwinning staat in de aflevering zelf. De winst in Saksen-Anhalt is niet in de eerste plaats Weidels verdienste: kiezers kozen de partij, niet de persoon. Wat zij doet, is die winst landelijk verzilveren. Dat onderscheid wordt uitgesproken, zodat de aflevering haar niet groter maakt dan de feiten toelaten.

Een verspreking is weggeknipt. In de Bondsdag zei bondskanselier Merz dat remigratie neerkomt op “etnische zuivering nach Handwerk, nach Hautfarbe und Herkunft”. Het woord “Handwerk” was een verspreking die hij direct zelf herstelde; in het fragment is die weggeknipt. De rest van de zin staat er zoals hij hem uitsprak.

Werkwijze

Voor deze aflevering is een onderzoeksdossier van bijna tienduizend woorden opgebouwd, aangevuld met tien artikelen van achter een betaalmuur, en teruggebracht tot een feitenbasis van ruim vijfduizend woorden. Daaruit volgden acht scriptversies. Het script is drie keer beoordeeld langs acht vaste kwaliteitsniveaus en twee keer volledig gefactcheckt, de laatste keer op de versie na alle redactionele ingrepen. Alle dertien fragmenten zijn daarna tegen de opname zelf gecontroleerd.

Bij dat werk is gebruikgemaakt van speciaal ontwikkelde AI-technologie, in samenwerking met Tisser: voor het doorzoeken van bronnen, het opbouwen van het dossier, conceptversies van het script, het uitschrijven van opnames en de controle daarop. Elke feitelijke bewering is vervolgens door een menselijke eindredacteur gecontroleerd op herkomst en betrouwbaarheid; die heeft het script ook zelf ingrijpend herschreven en vastgesteld.

Wat AI in dit proces níét heeft gedaan: kiezen wat het verhaal is. Die keuze — dat deze aflevering gaat over hoe Alice Weidel van de AfD een succes maakte, en niet over haar privéleven — is gemaakt door de redactie.

High Profile is een podcast van Ninety One Media. Presentatie: Tom Jessen.

Meer politiek

Alle afleveringen
Abdul El-Sayed AI
Senaatskandidaat Michigan

Politiek

Abdul El-Sayed
Flávio Bolsonaro AI
Presidentskandidaat

Politiek

Flávio Bolsonaro
Édouard Geffray AI
Franse onderwijsminister

Politiek

Édouard Geffray
Balendra Shah AI
Premier van Nepal

Politiek

Balendra Shah